Zorg dragen voor onroerend erfgoed vergt vaak een grote inzet en een persoonlijke interesse in ons verleden. Maar helaas zijn de erfgoedminnende oplossingen niet altijd de goedkoopste en is er financieel al wel eens een investering nodig om een erfgoedpand volgens de regels van de kunst te onderhouden of restaureren.
Op deze pagina verzamelden we enkele van de subsidiemogelijkheden voor erfgoedpanden die recentelijk werden ingevoerd of gewijzigd. Het overzicht is (nog) niet exhaustief.
Niet-beschermd onroerend erfgoed
Impulssubsidie via de provincie West-Vlaanderen
De provincie West-Vlaanderen voorziet budget voor een nieuwe impulssubsidie die gericht is op projecten die focussen op het duurzaam restaureren, valoriseren en ontsluiten van onroerend erfgoed dat niet beschermd is als monument. Dat gaat enerzijds over erfgoed dat opgenomen is op de inventaris onroerend erfgoed, maar anderzijds ook over zaken die niet op de inventaris staan en toch een zekere aantoonbare (lokale) erfgoedwaarde bezitten. De begrippen ontsluiting en duurzaamheid zijn cruciaal in deze projecten.
De subsidie bedraagt maximaal 50% van de aanvaarde kosten met een plafond van €250.000 incl. btw. De minimale projectkost bedraagt €100.000.
Projectideeën kunnen worden aangemeld tot en met 30 september 2026 via een online formulier. Naast een bewijs van eigendom vraagt men ook al een algemene kostenraming, al mag dit zeker nog rudimentair zijn en later via voortschrijdend inzicht worden bijgesteld. Schetsen, ontwerpen of foto's, nota's van vergunbaarheid en dergelijke meer kunnen eventueel al aan het dossier worden toegevoegd. Het gaat om een projectidee, nog geen volledig tot in de puntjes uitgewerkt dossier!
De bedoeling is dat de deputatie in oktober 2026 een beslissing neemt over de subsidieerbaarheid van het project.
Na deze aanmeldingsfase volgt de zogenaamde indieningsfase waarbij de aanvrager een jaar lang begeleiding krijgt van de dienst Erfgoed van de provincie om tot een volwaardig ontwerpdossier te komen met een gedetailleerde begroting en een exploitatieplan waaruit ook de visie op het beheer en onderhoud op lange termijn moet blijken. Eind 2027 beslist de deputatie dan opnieuw of het uitgewerkte project uiteindelijk effectief gesubsidieerd zal worden.
Voorzien wordt dat de projecten van start gaan in 2028 met een gemiddelde looptijd van 3 jaar.
Belangrijk detail: kerken komen enkel in aanmerking indien ze niet meer voor de eredienst worden gebruikt.
Meer info, het subsidiereglement en het aanmeldingsformulier vindt u op deze pagina: https://www.west-vlaanderen.be/impulssubsidie.
Beschermd erfgoed
Thematische oproep via Vlaanderen
De Vlaamse Overheid lanceert ook een nieuwe oproep rond herbestemming van religieus erfgoed. De bedoeling is om projecten te ondersteunen die beschermde (!) religieuze erfgoedsites een duurzame en toekomstgerichte invulling geven. Dat kan bijvoorbeeld ook gaan over sociale, culturele of economische activiteiten zolang deze verenigbaar zijn met de erfgoedwaarden.
Er is een totaalbudget voorzien van maximaal 15 miljoen euro. Financiële ondersteuning kan verkregen worden voor de instandhoudings- en restauratiewerken die nodig zijn om de herbestemming te realiseren.
Ook hier gebeurt er een preselectie op basis van een conceptvoorstel waarbij de geselecteerde projecten verder worden uitgewerkt tot een volledig premiedossier. De uiteindelijke beslissing wordt genomen door de minister.Indienen van een project kan tot en met 1 december 2026.
Meer info rond de procedure en het reglement kunt u hier vinden: https://www.onroerenderfgoed.be/nieuws/oproep-herbestemming-van-religieus-erfgoed.
Standaardprocedure via Vlaanderen
Naast de thematische oproep voor religieus erfgoed blijft het ook nog steeds mogelijk voor alle beschermd erfgoed om jaarlijks een premie aan te vragen via de standaardprocedure. De gebruikelijke premie bedraagt hier 40% van de aanvaarde kosten met een maximum van €250.000 per keer (btw is niet betoelaagbaar en wordt niet meegenomen in de berekening), en een maximum van €500.000 per vijf jaar. In sommige gevallen is het mogelijk om een verhoogd premiepercentage van 60% te verkrijgen.
Meer info rond de standaardprocedure vindt u hier: https://www.onroerenderfgoed.be/standaardprocedure-voor-een-erfgoedpremie.
En over de verhoogde premiepercentages: https://www.onroerenderfgoed.be/premiepercentages.
Algemeen
Energielening voor cultuur- en jeugdinfrastructuur via Vlaanderen
Naast de specifieke erfgoedsubsidies wijzen we ook graag op de vernieuwde energielening voor cultuur- en jeugdinfrastructuur, die in sommige gevallen ook van toepassing zal zijn voor erfgoedgebouwen. De Vlaamse ministers van Cultuur en Jeugd willen graag de verduurzaming van cultuur- en jeugdinfrastructuur versnellen. Daarom heeft deze energielening nu een ruimer toepassingsgebied zodat ze ingezet kunnen worden voor meer energiebesparende en energieopwekkende maatregelen.
Het leenbedrag ligt tussen €60.000 en €350.000, de lening kan het hele jaar door aangevraagd worden. De gewogen gemiddelde terugverdientijd van het pakket dient maximaal 15 jaar te bedragen en ook een audit bij het Vlaams Energiebedrijf is verplicht.
Meer info over voorwaarden en aanvraagprocedure is te vinden op deze pagina: https://www.vlaanderen.be/cjm/nl/nieuws/vernieuwde-energielening-voor-cultuur-en-jeugdinfrastructuur?mc_cid=3aff4ffacc&mc_eid=a6ef62fced.
