Digitale inclusie is een gedeelde verantwoordelijkheid. Digitale uitsluiting raakt verschillende levensdomeinen en vraagt samenwerking tussen diensten, organisaties, experten en inwoners. Door bewust te investeren in een netwerk vergroot je je impact, versterk je het draagvlak voor je acties en krijg je sneller zicht op noden, kansen en oplossingen. Een sterk netwerk helpt niet alleen om het beleid te realiseren, maar ook om te leren van anderen en nieuwe samenwerkingen aan te gaan. Daarom is netwerken een belangrijke bouwsteen van een duurzaam digitaal-inclusiebeleid.
Netwerken is bewust op zoek gaan naar personen of organisaties waarvan je denkt dat ze je kunnen versterken. Een sterk netwerk helpt je om kennis en ervaring uit te wisselen, signalen en noden op te vangen, mogelijke opties en oplossingen te zoeken, acties op elkaar af te stemmen en partners te vinden. Ook vergroot het je bereik, draagvlak en impact. Het ondersteunt zowel de uitvoering van je beleid als het ontwikkelen van nieuwe inzichten.
Netwerken wordt soms gezien als iets vrijblijvends en niet als deel van een takenpakket. Toch is het een bewuste en weloverwogen werkvorm waarbij je relaties opbouwt én blijft onderhouden. Het is een permanente opdracht die tijd en energie vraagt, maar die dat meer dan waard is om het beleid van het lokaal bestuur of je organisatie scherp te stellen en doelgericht uit te voeren.
Hoe begin je eraan?
- Weet heel goed welke richting je uit wil. Wat zijn jouw doelen en doelgroepen? Zorg ervoor dat je dat heel kort en duidelijk kan overbrengen (pitch).
- Ga bewust op zoek naar personen en organisaties die jou kunnen versterken bij het nastreven van je doelen. Denk ook na welke meerwaarde jij kan bieden. Bied jij geen meerwaarde voor je contacten, dan dreigen ze af te haken.
- Maak bewust contact. Spreek mensen bewust aan, leg een (digitale) connectie, volg hun sociale media, abonneer je op nieuwsbrieven, neem deel aan netwerkmomenten en studiedagen. Pols naar het engagement van je contacten, nodig hen uit voor een gesprek en onderhoud het contact.
Een intern netwerk: samen beleid realiseren
Een intern netwerk helpt om digitale inclusie te verankeren in de eigen organisatie. Digitale uitsluiting raakt verschillende diensten en beleidsdomeinen. Het doel is om samen te werken aan de doelstellingen rond digitale inclusie.
Waarom?
Door collega's en diensten met elkaar te verbinden, ontstaat een gedeelde verantwoordelijkheid. Je kan acties beter op elkaar afstemmen en sneller knelpunten detecteren. Ook zorgt het voor een sterkere verankering van digitale inclusie in het globale beleid. Tot slot creëer je meer draagvlak binnen de organisatie. Een gedeelde visie zorgt dat je sneller en doeltreffender vooruit gaat dan wanneer je er alleen voor staat.
Wie?
Je betrekt best mensen die contact hebben met inwoners, (digitale) dienstverlening ontwikkelen, beleidskeuzes maken of signalen uit het werkveld ontvangen. Denk aan bibliotheek, welzijn, burgerzaken, communicatie, ICT, participatie/buurt, onderwijs, vrije tijd. Betrek waar mogelijk ook leidinggevenden, diensthoofden, het management en de betrokken schepen. Hun steun vergroot de kans dat digitale inclusie een gedeelde verantwoordelijkheid wordt binnen de organisatie.
Hoe?
Onze ervaring leert dat een stuurgroep die 3 tot 4 keer per jaar samenkomt zeer doeltreffend is. Denk vooraf goed na wie je wil betrekken. Niet iedereen die zetelt in de stuurgroep moét taken op zich nemen. Maak ook een vaste vergaderagenda als houvast.
Krijg je niet het mandaat om een stuurgroep op te richten, probeer dan regelmatig aan te sluiten bij het teamoverleg van betrokken diensten. Denk aan het sociaal huis, burgerzaken, ondersteunende diensten, vrije tijd en bibliotheek.
Een extern netwerk: leren, verbinden en versterken
Geen enkele organisatie beschikt over alle expertise. Een extern netwerk helpt om kennis, overkoepelende signalen, inspiratie en partnerschappen van buiten de organisatie binnen te brengen. Het doel is om van anderen te leren, samenwerkingen op te bouwen en je impact te vergroten.
Waarom?
Via een extern netwerk krijg je toegang tot expertise, goede praktijken en nieuwe inzichten. Je blijft op de hoogte van ontwikkelingen rond digitale inclusie en kan ervaringen uitwisselen met organisaties die met gelijkaardige uitdagingen geconfronteerd worden. Daarnaast helpt een extern netwerk je om voeling te houden met de leefwereld van digitaal kwetsbare inwoners. Organisaties die dagelijks met doelgroepen werken, pikken vaak als eerste nieuwe noden en drempels op. Externe partners kunnen bovendien waardevolle bondgenoten zijn bij het organiseren van acties, het bereiken van doelgroepen of het opzetten van gezamenlijke projecten.
Wie?
Denk aan organisaties die werken met (digitaal) kwetsbare inwoners, zoals welzijnsorganisaties, verenigingen, vrijwilligersorganisaties, onderwijsinstellingen en zorgpartners. Daarnaast zijn er ook kennispartners, zoals Mediawijs, VVSG, DVV Midwest, onderzoeksinstellingen en andere lokale besturen. Vergeet ook private partners niet. Zij kunnen een meerwaarde bieden, bijvoorbeeld rond opleiding, technologie of bereik.
Hoe?
Bouw je netwerk stap voor stap uit.
- Start met organisaties die al actief zijn rond digitale inclusie of die met jouw doelgroepen werken. Maak tijd voor kennismakingsgesprekken en wees nieuwsgierig naar hun werking, uitdagingen en expertise.
- Neem deel aan lerende netwerken, vormingen, evenementen en overlegmomenten. Abonneer je op de nieuwsbrief van VVSG om op de hoogte te blijven.
- Onderhoud bestaande contacten en durf zelf het initiatief nemen om mensen samen te brengen rond een gedeelde uitdaging.
Een extern netwerk hoeft niet altijd formeel te zijn. Vaak ontstaan de meest waardevolle contacten tijdens een overleg, een studiedag of een gezamenlijk project. Investeer daarom niet alleen in het leggen van nieuwe contacten, maar ook in het onderhouden van bestaande relaties. Een sterk netwerk groeit door wederkerigheid: denk niet alleen na over wat anderen voor jou kunnen betekenen, maar ook over welke kennis, ervaringen of ondersteuning jij kan aanbieden.
TIP
Werk eerst aan een sterk intern netwerk en bouw van daaruit een extern netwerk uit. Een lokaal bestuur dat intern geen gedeelde visie heeft op digitale inclusie zal moeilijk duurzame samenwerkingen opzetten met externe partners. Omgekeerd kan een sterk extern netwerk het interne beleid verrijken met praktijkervaring, expertise en nieuwe inzichten.
Meer info
Wil je deelnemen aan netwerk- en infodagen van VVSG? Abonneer je op de nieuwsbrief digitale inclusie.
Wil je je lokaal netwerk versterken? Maak gebruik van de beleidstools van Mediawijs: