Beelden gebruiken lijkt vanzelfsprekend, maar auteursrecht en portretrecht maken het essentieel om doordacht te werk te gaan. Deze fiche helpt medewerkers veilig en correct om te gaan met beeldmateriaal. Je leert wat auteursrecht en portretrecht inhouden, wanneer je beelden mag gebruiken, hoe je toestemming vraagt en hoe je risico’s vermijdt. Handig voor iedereen die met communicatie, fotografie of een greenscreen werkt.
Over auteursrecht en portretrecht
Auteursrecht beschermt originele creaties, zoals foto's en tekst, tot 70 jaar na de dood van de maker. De auteur beslist exclusief over het gebruik van zijn werk. Zonder toestemming mag je het beeld niet publiceren of bewerken. Onterecht gebruik kan leiden tot juridische gevolgen. Gebruik daarom enkel beelden met duidelijke rechten, zoals eigen foto’s, beelden uit een betrouwbare rechtenvrije databank of met een correcte Creative‑Commonslicentie.
Portretrecht beschermt de persoon op de foto tot 20 jaar na overlijden. Dat geldt zodra een persoon herkenbaar is door gezicht, kledij of context. Dat betekent dat je in veel gevallen toestemming nodig hebt om iemand vast te leggen op beeld en het beeld tentoon te stellen of te verspreiden. Respecteer bezwaren en verwijder beelden wanneer iemand dit vraagt.
Toestemming
Werk je voor een lokaal bestuur of kan je je er als partnerorganisatie op beroepen? Informeer dan bij de communicatiedienst over de procedure rond het maken en verspreiden van beelden. Moet je zelf aan de slag met toestemmingen? Schrijf dan samen met je organisatie uit welke procedure jullie zullen hanteren.
Do’s & don’ts voor veilig beeldgebruik
Do's
- Werk met een vaste beeldbank met correcte rechten.
- Vraag duidelijke toestemming vóór publicatie, bij voorkeur schriftelijk.
- Wees duidelijk waarvoor je een beeld zal gebruiken.
- Gebruik neutrale, waardige en niet‑stigmatiserende beelden.
- Wees transparant bij AI‑gegenereerde beelden.
- Kondig fotografie aan in de beschrijving van je activiteit.
- Neem bezwaar serieus.
Don'ts
- Gebruik geen beelden waarvan je de rechten niet kent.
- Gebruik geen stripillustraties, kunstwerken of beelden die erop lijken.
- Toon geen gevoelige of kwetsbare situaties.
- Leg geen persoonlijke informatie vast op beeld.
- Publiceer herkenbare personen niet zonder toestemming.
Praktijkvoorbeeld
Je zou er misschien niet meteen aan denken: als je gebruik maakt van een greenscreen moet je rekening houden met auteurs- en portretrecht. Om je greenscreenbeeld tot leven te brengen, kies je een rechtenvrij achtergrondbeeld. Personen die (herkenbaar) op een afbeelding staan, hebben portretrecht. Wil je de foto publiceren, dan moet je toestemming vragen. En op het gecreëerde beeld heeft de fotograaf auteursrecht, tenzij anders is afgesproken.
Meer info
Een completer overzicht van een correct gebruik van beelden vind je in onze gids “Tips bij gebruik van beelden”. Ga je aan de slag met een greenscreen, bekijk dan onze tips bij gebruik van beelden in een greenscreen.
Tips gebruik van beelden.pdf243,1 Kb(pdf)
Tips bij gebruik beelden greenscreen.pdf2,6 Mb(pdf)
Foto boven: Sara Kurfeß via Unsplash